Hızlı Not Alma: Derste El Yazısıyla Daha Hızlı Yazmanın Yolları

Hızlı not alma neden önemli?

Derste konuşma, yazmaktan çok daha hızlı ilerler. Öğretmenin söylediği her cümleyi yazmaya çalışırsan hem geride kalırsın hem de dinlemeyi bırakırsın. Hızlı not alma bu sorunu çözer: daha az yazarak daha çok şey kaydedersin.

İyi not almanın sırrı, yazma hızından önce seçme becerisidir. Neyi yazacağına hızlı karar veriyorsan yolun yarısını geçmişsin demektir. Not alma teknikleri sana bu kararı kolaylaştıran bir düzen verir; kısaltmalar ve semboller ise yazdığın şeyi kısaltır.

Derste not alırken üç şeyi yakalamaya çalış:

• Ana kavramlar ve tanımlar.
• Öğretmenin vurguladığı, tekrar ettiği ya da tahtaya yazdığı şeyler.
• Örnekler ve neden-sonuç ilişkileri.

Not almanın bir faydası daha var: dinlerken neyi yazacağına karar vermek, seni dersin içinde tutar. Not alan bir öğrencinin zihni "Bu önemli mi?" sorusuyla meşgul olduğu için dikkatinin dağılması zorlaşır. Kısacası iyi not, hem dersten sonra işine yarayan bir kayıt hem de ders sırasında dikkatini toplayan bir araçtır.

Not alma için kısaltmalar ve semboller

Sık kullanılan kelimeler için kendi kısaltma sistemini kurmak, en hızlı kazanç sağlayan yöntemdir. Aşağıdaki tablo bir başlangıç; istediğin gibi değiştirebilirsin.

Kısaltmalarda iki kural var: tutarlı ol ve yeni kısaltmalarını defterinin ilk sayfasına yaz. Bir hafta sonra "ç. ne demekti?" diye düşünüyorsan sistem sana zaman kazandırmıyor demektir.

Cornell not alma yöntemi

Cornell yöntemi, Cornell Üniversitesi'nde geliştirilmiş ve bugün hâlâ en çok önerilen not alma tekniklerinden biri. Sayfayı üç bölüme ayırırsın:

1. Sayfayı hazırla. Solda sayfanın yaklaşık üçte biri kadar dar bir sütun, altta da birkaç satırlık bir alan ayır.
2. Derste sağ tarafa yaz. Kısaltmalarını kullan, tam cümle kurmaya çalışma.
3. Dersten sonra sol sütunu doldur. Her not bölümünün yanına bir anahtar kelime ya da soru yaz.
4. Altına özet yaz. Sayfanın tamamını 2–3 cümleyle, kendi cümlelerinle özetle.
5. Kendini test et. Sağ tarafı kapat, sol sütundaki sorulara bakarak cevapları söyle.

Cornell yönteminin gücü, not almayı tekrarla birleştirmesidir. Sol sütun sana sınava hazırlanırken kullanabileceğin hazır bir soru listesi verir.

Zihin haritası

Zihin haritası, konuyu sayfanın ortasına yazıp ana başlıkları ondan çıkan dallar olarak çizdiğin bir not yöntemidir. Her dalın üzerine tek kelime ya da kısa bir ifade yazarsın; alt başlıklar yeni dallarla devam eder.

• Konular arasındaki ilişkiyi göstermek için çok uygundur; örneğin tarihte neden-sonuç zincirleri ya da fende sınıflandırmalar.
• Tekrar ederken konunun tamamını bir bakışta görürsün.
• Derste anlık not almaktan çok, dersten sonra notlarını düzenlemek için kullanışlıdır.

Renkli kalem kullanmak dalları ayırt etmeyi kolaylaştırır ama şart değil. Amaç güzel bir çizim değil, ilişkileri görmek.

Anahtar kelime notu

Anahtar kelime notunda tam cümle yerine sadece anlamı taşıyan kelimeleri yazarsın. Örneğin öğretmen "Fotosentez, bitkilerin güneş ışığını kullanarak karbondioksit ve sudan besin ürettiği olaydır; bu sırada oksijen açığa çıkar." derse notun şöyle olabilir:

Fotosentez: bitki → ışık + CO₂ + su → besin + O₂

Uzun bir cümle, birkaç kelime ve sembole indi. Bu notu okuduğunda cümlenin tamamını hatırlarsın; çünkü anlamı taşıyan kelimeler yerinde duruyor.

Bir noktaya dikkat: anahtar kelime notu, dinlerken anlamanı gerektirir. Anlamadığın bir şeyi kısaltamazsın. Bu yüzden derste önce dinle ve anla, sonra yaz.

Hangi not alma yöntemini ne zaman kullanmalı?

Tek bir doğru yöntem yok. Dersin yapısına ve senin alışkanlıklarına göre seçim yapmalısın. Aşağıdaki tablo bir başlangıç noktası:

Önerim şu: bir yöntemi en az iki hafta dene, sonra karar ver. Yeni bir yöntem ilk günlerde yavaş hissettirebilir; alıştıkça hızlanırsın.

Derse hazırlıklı gel

Hızlı not almanın gizli adımı dersten önce gelir. Ders öncesinde konuya beş dakika göz atarsan başlıkları ve yeni terimleri önceden tanırsın. Derste bu kelimeleri ilk kez duymadığın için hem daha rahat anlar hem daha hızlı yazarsın. Bu ön okuma alışkanlığını okuduğunu anlama yazısında da anlattım.

El yazısıyla daha hızlı yazı yazma

Kısaltmaların ne kadar iyi olursa olsun, elin yorulursa yavaşlarsın. El yazısıyla hızlı yazı yazmak büyük ölçüde rahat bir kalem tutuşuna ve gereksiz hareketleri azaltmaya bağlı.

Kalem tutuşu

• Kalemi sıkma. Parmak uçların beyazlıyorsa çok sıkıyorsun demektir.
• Kalemi ucuna çok yakın değil, biraz yukarıdan tut.
• Hareket yalnızca parmaklardan değil, bileğin ve kolun hafif hareketinden de gelsin.
• Kâğıda bastırma; hafif dokunuş hem hızlandırır hem yorgunluğu azaltır.

El yorgunluğunu azaltmak

• Akıcı yazan, kâğıtta takılmayan bir kalem seç. Hangisinin sana rahat geldiğini birkaç kalem deneyerek bul.
• Ders aralarında ellerini aç kapa, bileklerini yavaşça çevir.
• Defterini yazdığın elin tarafına doğru hafifçe eğik koy; çoğu kişi için bu daha doğal bir açıdır.
• Oturuşuna dikkat et: sırtın dik, dirseğin masada rahat olsun.

Harflerini sadeleştir

Süslü harfler, uzun kuyruklar ve gereksiz yere kalemi kaldırmak zaman alır. Harflerini sade yaz; harfleri birbirine bağlamak sana kolay geliyorsa bağla. Amaç güzel yazı değil, hızlı ve okunaklı yazı.

Okunaklılık ve hız dengesi

Çok hızlı yazıp sonra okuyamadığın bir not, hiç almadığın bir nottan pek farklı değildir. Hızını artırırken okunaklılığı kontrol etmek için basit bir test yap: dersten sonra notunu baştan sona oku. Takıldığın kelimeler varsa onlar için ya yavaşla ya da daha net bir kısaltma bul.

• Rakamları, tarihleri ve özel isimleri her zaman net yaz; bunlar bağlamdan tahmin edilemez.
• Satır aralarında boşluk bırak; sonradan eklemeler için yer olur.
• Emin olmadığın yerin yanına "?" koy; dersten sonra öğretmenine sor ya da kitaptan kontrol et.

Klavyede not alıyorsan aynı denge orada da geçerli: önce doğruluk, sonra hız. Ayrıntısı: Hızlı yazma: 10 parmak klavye.

Notunu aynı gün gözden geçir

Not almanın en çok atlanan adımı bu. Ders bittikten sonra, aynı gün içinde notuna 10 dakika ayır:

1. Eksikleri tamamla. Yarım kalan kelimeleri bitir, okunmayan yerleri düzelt.
2. Kısaltmaları kontrol et. Unutabileceğin bir kısaltma varsa yanına açıklamasını yaz.
3. Cornell kullanıyorsan sol sütunu ve alttaki özeti doldur.
4. Kitapla karşılaştır. Konuyu ders kitabından okuyup atladığın bir şey varsa ekle.

Ders kitabındaki bölümü okurken okuduğunu anlama yöntemlerini, okumayı hızlandırmak için de hızlı okuma egzersizlerini kullanabilirsin. Notun ve kitabın birlikte çalıştığında sınav öncesi tekrar çok daha kısa sürer.